پازل زیبای اندیشه دینی

گرسنگي يك پذيرايي مقدّس است و براي همين هم طعام رمضان گرسنگي است و نتيجة اين گرسنگي «قرآن» است.
سفره گرسنگي را پهن مي كنند تا قرآن را به قلب ها برسانند، آن وقت آيا مي شود گرسنگي را چيزي نگرفت و به سادگي از آن گذشت؟
بزرگي مي گويد: «اول بدعتي كه پس از پيامبر(ص) حادث شد، سيري بود.» مي فرمايد: «چون شكم مردمان سير شد نَفْسِ آنها سركشي كرد و به سوي دنيا متمايل شد.» شما اين را بدانيد اول چيزي كه با گرسنگي مرتفع مي شود و شما از دست آن آزاد مي شويد «شهوت» است، هم شهوت فَرْج و هم شهوت سخن.
در آن حال، نه ميل افراطي به جنس مخالف داريم كه همة فكر و ذكرمان را خرج اين مسئله كنيم، و نه مايليم اين قدر پرحرفي كنيم. البته اين به شرطي است كه خودتان متوجه حساسيت اين مسأله باشيد و طالب آن بشويد، تا انجام آن برايتان آسان شود.

شهوت در غذا خوردن اين طوري است كه گاهي بدنتان نياز به غذا ندارد و احساس گرسنگي هم نمي كنيد ولي مايليد غذا بخوريد، اين ديگر نياز نيست، بلكه شهوت است. يكي از كارهاي مذموم هم همين است كه انسان سير باشد و غذا بخورد، چرا كه در اين حال به جاي اين كه نياز بدني اش را برآورده باشد شهوت غذا خوردن را تقويت كرده است.

برشی ازکتاب روزه دریچه ای به عالم معنا

مهم اين است كه ما روزه بگيريم، نه اين كه فقط گرسنگي بكشيم، روزه يك نحوه صعود روحاني براي انسان است از دريچة بندگي خداوند، ولي گرسنگي يك عمل بدني است مثل ورزش كه يك عمل بدني است.

شما در روزه به يك صعود روحاني نظر داريد منتها از طريق گرسنگي بدن. ولي گاهي ما به جاي اين كه در مغرب افطار كنيم، در مغرب روزه خود را خراب مي كنيم.

فرق است بين افطار كردنِ روزه و خراب كردن آن. افطار كردن؛ يعني روزه را شكستن. ولي خراب و باطل كردن روزه ، يعني غذاهايي را كه در روز نخورده اي در فرصتي كه داري، جبران كني، و در واقع آن مقاومت و كنترل روحاني را كه در طي روز در خودت تقويت كردي از دست بدهي.

برشی از کتاب روزه دریچه ای به عالم معنا

در روايت از امام صادق(ع) داريم؛ روزه هوس را مي كُشد «فَالصَّوْمُ يُميتُ هَوَي النَّفْس»

يكي از امتيازات مؤمنين وارسته اين است كه اصلاً گرفتار ميل هاي پست نيستند، و روزه چنين هنري را دارد كه دردسر هوسراني را از سر ما بر مي دارد. بعـــد ادامــة روايت ايـن اســت: «وَ شَهْوةَ الطَّبْعِ» روزه؛ شهوت و ميل هاي سركش و افراطيِ طبع و طبيعت و بُعد حيواني شما را مي كُشــد.
«وَ فيهِ حَياةُ القَلْبِ» و در روزه حيات قلب هست. مگر همة ما نمي خواهيم قلبمان بيدار شود و درك و فهممان اوج بگيرد؟

با روزه درك و فهم عوض مي شود، آن چيزهايي را كه مفيد نبود و دنبالش بوديم ـ با بيداري قلب ـ ديگر نمي خواهيم، و آن چيزهايي را كه مفيد بود و ميلي به آنها نداشتيم، اهميتش در قلبمان روشن مي شود و مطلوبمان مي گردد. اين جاست كه ابزار هدايت را دوست خواهيم داشت نه عوامل ضلالت را. اين جاست كه وجود عالَم غيب و ملائكه و قيامت را به نحوي و تا حدي احساس مي كنيم. چون وقتي قلب زنده شد، ادراك حقايق عاليه برايش ميسّر مي شود، ادراك بيشتر آن حقايق، بستگي به شدت حيات قلب دارد.
«وَ طَهَارَةُ الجَوارِحِ» روزه؛ موجب طهارت اعضاء و جوارح مي شود، اعضاي بدن شما از كارهاي زشت باز مي ماند. قلب روزه دار آنچنان اعضايش را در كنترل دارد كه آن اعضاء به اعمال ناپاك نمي افتند، دل انسان بر اعضايش حاكم مي شود، نه هوس انسان. ديگر چشم، آن چشمي نيست كه با قصد گناه، نظر كند و يا به چيزي كه توجهِ به آن گناه است، نظر بيفكند.
«وَ عِمارةُ الظّاهِرِ وَ الْبَاطِنِ» روزه؛ هم ظاهر را از سنگيني و بد قواره بودن در مي آورد، و هم باطن را از ميل هاي ظلماني آزاد و نوراني مي كند، هم باطن متعادل مي شود و هم ظاهر تابع باطن مي گردد.
«وَ زِيادَةُ التَّضَرُّعِ» روزه؛ زاري و تضرّع در پيشگاه پروردگار را مي افزايد، قلب آدم از قساوت در مي آيد و ميل به نيايشِ با حق در آن پيدا مي شود. چون اصل جان ما ملكوتي است و از نيستان عالَم غيب بريده شده است، «ثُمَّ رَدَدْناهُ اَسْفَلَ سافِلين»

و بنا به مصلحتي به عالَم ماده و عالَم بدن، هبوط كرده، ولي اين جايي نيست، حالا با روزه داري، كمي از اين منزل دروغينِ خود فاصله مي گيرد، تازه ياد منزل حقيقي و عالَم قربِ با حق مي افتد، و ناله و تضرع سر مي دهد تا برگشت به آن عالَم را براي خود ممكن كند و راهي به سوي آن عالم باز نمايد و ثابت كند هنوز دلش در هواي آن نِيِسْتان عالم قرب است.

در حديث قدسي داريم:
«الصَّوْمُ لي وَ اَنَا اُجْزي بِه»
مي فرمايد: روزه از آن من است و خودم هم جزايش هستم. چون در هيچ عبادتي به اين اندازه بنده شبيه خدا نمي شود. انسان از طريق روزه داري، ظهوري از غناي حق مي گردد، همچنان كه خداوند هيچ نيازي به غذا ندارد، روزه دار به نحوي در حدّ خودش شبيه چنين حالتي مي شود.

اگر حديث «اَنَا اَجزي بِه» باشد، يعني خودم جزايش را مي دهم، اين هم مژدة بزرگي است، يعني نتيجة روزه و جزاي روزه دار را به واسطه ها واگذار نمي كنم و به واقع اين هم مقام كمي نيست، چون در هر صورت در اين حالت هم كمالات بسيار متعالي را از خدا دريافت مي كنيد.
شما در روزه، كمي از گرايش به دنيا منصرف مي شويد و در نتيجه يك غناي مختصري نسبت به دنيا در شما پديدار مي شود و لذا به يك اعتبار صفتي از صفات عُلياي خداوند يعني صفت «غني» در قلب شما تجلّي مي كند و نيازتان به دنيا كم مي شود و با خدا مأنوس مي گرديد. يعني اگر روزه دار همت خود را بلند كند و در طلب حق باشد، نور حق در صفت غني در قلبش مي تابد و اين يك نحوه قرب به حق است.
پس اگر از روزه، نور حق خواستيد، همين را به شما مي دهند. خودتان را آماده كنيد و همت خود را بلند كنيد تا از روزه مقام بگيريد، اصلاً طوري شود كه مقامتان تغيير كند.

برشی از کتاب روزه دریچه ای به عالم معنا

شما از روزه چه انتظاري داريد؟ مي خواهيد چه چيزي به دست آوريد؟ مطلوبتان از روزه چيست كه دنبالش مي گرديد؟ اول بايد مطلوب انسان مشخص شود، چون ما از روزه به اندازة مطلوبمان بهره مي گيريم و خداوند به ما بهره مي دهد.
مولوي داستان گاوي را نقل مي كند كه در تمام شهر بغداد گردش كرد و در عين اين كه با آن همه غذاها و خوراكي هاي گوناگون روبه رو مي شد جز پوست خربزه چيزي نمي ديد! چرا؟ چون مطلوب جسم و روح گاو، پوست خربزه است بقيه چيزها ازنظر او چيزي نيست. مولوي مي گويد:
گاو را آري به بغداد ناگهان

بگذرد از اين كَران تا آن كَران

از همه خوب وخوشي ها و مزه

او نبينـد غيـر قِشر خـربزه

بعد نتيجه مي گيرد كه:
طالـب هـر چيـز اي يار رشيـد

جزهمان چيزي كه مي خواهد نديد

عمدة مطلب همين است كه هركس در هر عرصه اي دنبال مطلوب خود است و جز آن را نمي بيند، حالا در عرصه روزه هم اگر مطلوب ما چيز كمي باشد، از آن حقايق برين روزه كه مطلوب اولياي الهي است محروم خواهيم ماند. پس اول بايد روشن شود از ماه رمضان چه انتظاري مي توانيم داشته باشيم، اگر انتظارمان كم باشد بهرة كمي مي گيريم، و اگر همت ما بلند باشد، حقايق عالي نصيب ما مي شود. مثل آن گاو كه از آن همه چيز فقط پوسته خربزه را مي خواست. گندم، هم مغز دارد و هم كاه، بايد مطلوب ما فقط كاه نباشد، اگر مغز را بخواهيم كاه هم نصيبمان مي شود.
از طريق روزه هم مي شود از خداوند دنياي بهتر بخواهيم و هم مي شود مطلوبمان وَجه حق باشــد، يعني «اِبْتِغاءً لِوَجْهِ الله» روزه بگيريم تا خداوند، خودش را به ما بدهد.

برشی از کتاب روزه دریچه ای به عالم معنا